U kogo można zastosować szczepionkę przeciwko meningokokom grupy B i w jakim schemacie?

Data utworzenia: 05.02.2016
Data aktualizacji: 14.11.2017
dr n. med. Ilona Małecka
Katedra i Zakład Profilaktyki Zdrowotnej Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu, Specjalistyczny Zespół Opieki Zdrowotnej nad Matką i Dzieckiem w Poznaniu

Szczepionka do czynnego uodpornienia przeciwko inwazyjnej chorobie meningokokowej (IChM) wywołanej przez meningokoki grupy B o nazwie Bexsero została zarejestrowana w Unii Europejskiej na początku 2013 roku. Zawiera 4 rekombinowane antygeny białkowe: NadA, fHbp, NHBA i PorA P1.4.

Preparat ten można stosować u dzieci po ukończeniu 2. miesiąca życia, młodzieży i dorosłych (tab. 1.). Dane z badań klinicznych dotyczących jej bezpieczeństwa i skuteczności u osób >50. roku życia nie są jeszcze dostępne. Szczepionkę podaje się głęboko domięśniowo, a schemat dawkowania zależy od wieku, w którym rozpoczyna się szczepienie (tab. 2.).

Tabela 1. Szczepionki przeciwko meningokokom zarejestrowane i dostępne w Polsce
Typ Nazwa handlowa Zakres uodpornieniaa Wskazania (wiek) Schemat podstawowy Koadministracjab
skoniugowane monowalentne Meningitec C 2. mż. do 65. rż. <12. mż.: 2 dawki i.m. w odstępie ≥2 mies.c

≥12. mż.: 1 dawka i.m.
DTPw, DTPa, D, DT, Td, T, d, Hib (także w połączeniu z innymi antygenami), IPV, OPV, HBV, MMR, PCV-10, PCV-13
  NeisVac-C C >2. mż. do 65. rż. 2.–4. mż.: 2 dawki i.m. w odstępie ≥2 mies.c

>4. mż.: 1 dawka i.m.c
DTPw, DTPa, T, d, Hib, IPV, HBV, MMR, PCV-10, PCV-13
skoniugowane 4-walentne Menveo A, C, W-135, Y >24. mż. do 65. rż. 1 dawka i.m. HAV, HBV, dTpa, HPV-4, p. durowi brzusznemu (polisacharydowa), p. żółtej gorączce, p. japońskiemu zapaleniu mózgu, p. wściekliźnie
  Nimenrix A, C, W-135, Y 6–12 tyg. 2 dawki i.m. w odstępie 2 mies., dawka uzupełniająca w wieku 12 mies. DTPa, DTPa-IPV-Hib-HBV, HBV, HAV, MMR, MMRV, PCV-10, PCV-13, p. grypie bez adiuwantów
>12. mż. 1 dawka i.m.  
rekombinowana (białkowa) Bexsero B >2. mż. do 50. rż. i.m. (p. tab.: "Zalecane schematy szczepień szczepionką 4CMenB") w postaci szczepionek nieskojarzonych lub skojarzonych: DTPa, Hib, IPV, HBV, MMR, V, PCV-7; MenC-CRM
a grupa serologiczna meningokoków
b zgodnie z Charakterystyką Produktu Leczniczego
c u dzieci zaszczepionych podstawowo w 1. rż. zaleca się dawkę przypominającą
d – szczepionka przeciwko błonicy (dla młodzieży i dorosłych), DTP – skojarzona szczepionka przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi (DTPw – całokomórkowa, DTPa – bezkomórkowa, dTpa – bezkomórkowa ze zmniejszoną dawką toksoidu błoniczego i antygenów pałeczki krztuśca [do szczepień przypominających dla dzieci starszych, młodzieży i dorosłych]), DTPa-IPV-Hib-HBV – wysoce skojarzona szczepionka 6-składnikowa (hexa), HAV – szczepionka przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu A, HBV – szczepionka przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, Hib – szczepionka przeciwko Haemophilus influenzae typu b, HPV-4 – 4-walentna szczepionka przeciwko ludzkiemu wirusowi brodawczaka, i.m. – domięśniowo, IPV – inaktywowana (pozajelitowa) szczepionka przeciwko poliomyelitis, OPV – doustna („żywa”) szczepionka przeciwko poliomyelitis, MenC-CRM – szczepionka przeciwko meningokokom grupy C skoniugowana z toksoidem błoniczym, MMR – skojarzona szczepionka przeciwko odrze, śwince i różyczce, MMRV – skojarzona szczepionka przeciwko odrze, śwince, różyczce i ospie wietrznej, PCV – skoniugowana szczepionka przeciwko pneumokokom (PCV-7 – 7-walentna, PCV-10 – 10-walentna, PCV-13 – 13-walentna), T – szczepionka przeciwko tężcowi, V – szczepionka przeciwko ospie wietrznej


Tabela 2. Zalecane schematy szczepień rekombinowaną szczepionką przeciwko meningokokom grupy B (Bexsero)
Wieka Szczepienie pierwotne Odstęp między dawkami szczepienia pierwotnego Dawka przypominająca (uzupełniająca)
2–5 mies. 3 dawki ≥1 mies. 1 dawka w wieku 12–23 mies.
6–11 mies. 2 dawki ≥2 mies. 1 dawka ≥2 mies. po szczepieniu pierwotnym
12–23 mies. 2 dawki ≥2 mies. 1 dawka 12–23 mies. po szczepieniu pierwotnym
2–10 lat 2 dawki ≥2 mies. brak wskazań
≥11 lat 2 dawki ≥1 mies. brak wskazań
a w chwili rozpoczynania szczepienia

W badaniach nie oceniono skuteczności klinicznej tej szczepionki w zapobieganiu zachorowaniom na IChM (ze względu na małą zapadalność, która wymagałaby objęcia badaniem z randomizacją zbyt dużej populacji – przyp. red.), tylko analizowano jej immunogenność, oznaczając stężenie przeciwciał bakteriobójczych przeciwko czterem antygenom zawartym w szczepionce. O prawdopodobnej skuteczności klinicznej wnioskowano więc pośrednio (p. Jaka jest skuteczność szczepionek przeciwko meningokokom?).

W badaniach klinicznych oceniono także bezpieczeństwo tej szczepionki. U niemowląt i dzieci do ukończenia 2. roku życia najczęściej obserwowanymi reakcjami niepożądanymi była tkliwość i rumień w miejscu wstrzyknięcia, a z objawów ogólnoustrojowych – gorączka i rozdrażnienie. W przypadku podawania szczepionki Bexsero podczas jednej wizyty wraz z innymi preparatami przewidzianymi w programie szczepień (DTPa, IPV, HBV, HBV i PCV-7) gorączkę obserwowano częściej niż po szczepieniu tylko przeciwko meningokokom grupy B. U młodzieży i dorosłych najczęściej zgłaszanym objawem był ból głowy i w miejscu wstrzyknięcia, a także złe samopoczucie. U niemowląt, które szczepienie pierwotne przeciwko meningokokom grupy B otrzymały jednocześnie z innymi standardowymi szczepionkami, częściej obserwowano gorączkę ≥38,5°C (77%) niż w grupie szczepionej standardowo (45%) oraz szczepionką przeciwko meningokokom grupy C (47%). Gorączka pojawiała się w pierwszej dobie po szczepieniu (najczęściej już po 6 h), ustępowała do trzeciej doby i rzadko wymagała interwencji lekarza.

Piśmiennictwo:

1. Carter N.J.: Multicomponent meningococcal serogroup B vaccine (4CMenB; Bexsero(®)): a review of its use in primary and booster vaccination. BioDrugs, 2013; 27 (3): 263–274
2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Bexsero
3. Vesikari T., Esposito S., Prymula R. i wsp.: Immunogenicity and safety of an investigational multicomponent, recombinant, meningococcal serogroup B vaccine (4CMenB) administered concomitantly with routine infant and child vaccinations: results of two randomised trials. Lancet, 2013; 381: 825–835

Reklama

Napisz do nas

Zadaj pytanie ekspertowi, przyślij ciekawy przypadek, zgłoś absurd, zaproponuj temat dziennikarzom.
Pomóż redagować portal.
Pomóż usprawnić system ochrony zdrowia.

Konferencje i szkolenia

Kraków – 7–8 września 2018 r.: Krakowska Jesień Pediatryczna 2018 – Krajowa Konferencja Szkoleniowa, szczegółowe informacje »

Przegląd badań