Jak kontynuować szczepienia u 18-miesięcznego dziecka, szczepionego do tej pory w Niemczech?

Dziecko w wieku 18 miesięcy, do tej pory szczepione w Niemczech. W 1. roku życia otrzymało 2 dawki 15-walentnej szczepionki przeciwko pneumokokom (PCV-15), 3 dawki szczepionki wysoce skojarzonej „6 w 1” (schemat 2+1), 2 dawki szczepionki przeciwko rotawirusom (Rotarix) i 1 dawkę MMR. Jak kontynuować szczepienia, zwłaszcza przeciwko pneumokokom, skoro PCV-15 jest niedostępna w Polsce?

PCV-15 uzyskała rejestrację Europejskiej Agencji Leków (EMA) do stosowania u dzieci w wieku od 6 tygodni i może być stosowana do uodparniania niemowląt na inwazyjną chorobę pneumokokową w schemacie analogicznym jak w przypadku dotychczas stosowanych szczepionek skoniugowanych (tzn. 2+1 lub 3+1 w zależności od odstępu między dawkami oraz indywidualnych czynników ryzyka). Dziecko w 2. roku życia, które w 1. roku życia otrzymało 2 dawki skoniugowanej szczepionki przeciwko pneumokokom w odstępie ≥2 miesięcy, powinno otrzymać jeszcze 1 dawkę (uzupełniającą). Aktualnie w Polsce preparat PCV-15 nie jest dostępny, ale rozpoczęty nim schemat szczepienia można zakończyć inną szczepionką skoniugowaną: 13-walentną (PCV-13), 20-walentną (PCV-20) lub ewentualnie 10-walentną (PCV-10). Takie stosowanie PCV-13 i PCV-15 lub PCV-20 dopuszcza amerykański Advisory Committee on Immunization Practices (w USA PCV-10 nie jest dostępna [p. Jak stosować u dzieci 20-walentną skoniugowaną szczepionkę przeciwko pneumokokom? – przyp. red.]). Z kolei producent PCV-15 wskazuje w Charakterystyce Produktu Leczniczego (ChPL), że: „U niemowląt i dzieci, u których rozpoczęto uodparnianie inną skoniugowaną szczepionką przeciw pneumokokom, można zamienić na szczepionkę Vaxneuvance na każdym etapie stosowanego schematu.”

Producenci szczepionek „6 w 1” dopuszczają możliwość szczepienia podstawowego w schemacie 2+1, który składa się z 2 dawek szczepienia pierwotnego w 3. i 5. miesiącu życia oraz dawki uzupełniającej w 11.–13. miesiącu życia. Jednak wybór schematu szczepienia stosowanego w danym kraju nie zależy tylko od opcji dostępnych w ChPL, ale także od programu szczepień obowiązującego w danym kraju, który z kolei opiera się na analizie epidemiologii i lokalnych potrzeb. Dlatego schemat stosowania szczepionek „6 w 1” należy dostosować do polskiego PSO. Uznajemy, że u dziecka poprawnie ukończono schemat szczepienia przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby (WZW) typu B oraz polio. Zgodnie z PSO kolejna dawka szczepienia przeciwko polio przypadnie na 6. rok życia. Jeśli dziecko otrzymało dawkę uzupełniającą szczepienia przeciwko Hib przed ukończeniem 12. miesiąca życia, to nie jest ono w pełni chronione przed tym zakażeniem. W takiej sytuacji należy jak najszybciej mu podać 1 dawkę tego szczepienia. Jeśli dawkę uzupełniającą podano już po ukończeniu 1. roku życia, szczepienie przeciwko Hib można uznać za zrealizowane. Dziecko nie jest również wystarczająco zabezpieczone przed krztuścem. ACIP zaleca, aby dziecku w wieku 2 lat, które dotychczas otrzymało 3 dawki szczepienia przeciwko krztuścowi, podać czwartą dawkę ?6 miesięcy po trzeciej dawce, a następnie dawkę przypominającą w 4.–6. roku życia, czyli zgodnie z polskim PSO w 6. roku życia. Dziecko opisane w pytaniu powinno otrzymać szczepionę przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi z bezkomórkową komponentą krztuścową (DTaP). Jednak ze względu na niedostępność preparatu Infanrix-DTPa, dziecku można podać preparat z dodatkowym składnikiem przeciwko polio, tzn. DTaP-IPV (Tetraxim) i szczepionkę przeciwko Hib albo preparat „5 w 1”, co jednak nie zwalnia nas z konieczności późniejszego podania dawki przypominającej szczepienia przeciwko polio zgodnie z PSO.

Wątpliwości budzi dawka MMR, którą standardowo podaje się po ukończeniu 12. miesiąca życia. Dopuszcza się podanie preparatu w 1. roku życia, tzn. w 9.–12. miesiącu życia (czasami nawet od 6. mż.), w celu uzyskania wcześniejszej ochrony, na przykład u dzieci po kontakcie z chorym na odrę lub podróżujących do regionów o zwiększonej zapadalności na odrę, lub w razie wybuchu lokalnych ognisk odry. Jednak w takim przypadku dawki podanej przed ukończeniem 12. miesiąca życia nie zalicza się do schematu i należy podać drugą dawkę w 13.–15. miesiącu życia. Jeśli zatem opisane dziecko otrzymało 1 dawkę MMR przed ukończeniem 12. miesiąca życia, należy mu jak najszybciej podać kolejną dawkę, a następnie dawkę przypominającą standardowo w 6. roku życia. Zgodnie z polskim PSO dziecku należy podać również 1 dawkę BCG. Rodzicom dziecka warto też zaproponować szczepienia zalecane: przeciwko WZW typu A, meningokokom, ospie wietrznej (jeżeli dziecko uczęszcza do żłobka szczepienie jest bezpłatne i obowiązkowe), odkleszczowemu zapaleniu mózgu (KZM) oraz sezonowe szczepienie przeciwko grypie i ewentualnie COVID-19 (p. także Ocena bilansu korzyści i ryzyka szczepienia dzieci przeciwko COVID-19 – przyp. red.).