Czy zdrowym dzieciom zalecać doszczepienie 20-walentną szczepionką przeciwko pneumokokom?

Skróty: ACIP – Advisory Committee on Immunization Practices, ChPL – Charakterystyka Produktu Leczniczego, IChP – inwazyjna choroba pneumokokowa, PCV (pneumococcal conjugate vaccine) – skoniugowana szczepionka przeciwko pneumokokom, PCV-10 (10-valent PCV) – 10-walentna PCV, PCV-13 (13-valent PCV) – 13-walentna PCV, PCV-20 (20-valent PCV) – 20-walentna PCV, PSO – Program Szczepień Ochronnych

Dziecko 18-miesięczne, ogólnie zdrowe, zaszczepione przeciwko pneumokokom z użyciem PCV-10 w pełnym schemacie (2+1) zgodnie z PSO. Czy w takiej sytuacji zaleca się doszczepić nowym preparatem 20-walentnym w celu rozszerzenia ochrony? Jeśli tak, to ile dawek podać?

W opisanym przypadku punktem wyjścia do dyskusji powinno być stwierdzenie, że PCV-10 bardzo dobrze sprawdza się w profilaktyce IChP i póki co Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) w swoim stanowisku nie wskazuje na przewagę PCV-13 nad PCV-10 (tzw. efekt netto szczepień, czyli wobec IChP ogółem). Nie ma jeszcze danych dotyczących skuteczności rzeczywistej i efektów programów szczepień z użyciem PCV-20, zatem należy zachować ostrożność w formułowaniu wniosków i zaleceń. Najważniejsze, aby rodzice zrealizowali szczepienie przeciwko pneumokokom u swojego dziecka. Na obecnym etapie nie dysponujemy danymi, które wskazywałyby na potrzebę doszczepiania zdrowych dzieci zaszczepionych dotychczas przeciwko pneumokokom z użyciem PCV-10. Co więcej, w dzisiejszych czasach formułowanie komunikatów agitujących za konkretnym preparatem bez wyraźnych podstaw naukowych jest niebezpieczną praktyką, która może podważać zaufanie do samej idei szczepień, a wręcz nasycać postawy antyszczepionkowe.

Zgodnie z ChPL preparatu PCV-20 dzieciom w wieku od 15 miesięcy do <5 lat, wcześniej w pełni zaszczepionym z użyciem PCV-13, w celu wywołania odpowiedzi immunologicznej na dodatkowe serotypy można zalecić podanie 1 dawki PCV-20, opierając się na indywidualnych wskazaniach, zgodnie z oficjalnymi zaleceniami (p. tab.). ACIP zaleca takie postępowanie tylko u dzieci >24. miesiąca życia obciążonych czynnikami ryzyka zakażeń pneumokokowych. W pozostałych przypadkach szczepienie w pełnym schemacie z użyciem PCV-13 uznaje się za wystarczające.

Ponieważ zgodnie ze stanowiskiem WHO szczepienie z użyciem PCV-10 i PCV-13 należy uznać za równoważne pod względem skuteczności w profilaktyce IChP, wydaje się, że powyższe zalecenia można przełożyć na dzieci zaszczepione PCV-10. Chcąc rozszerzyć odporność omawianego dziecka o dodatkowe serotypy pneumokoka, można podać 2 dawki PCV-20 w odstępie ≥8 tygodni lub po ukończeniu 2 lat – 1 dawkę PCV-20. U ogólnie zdrowego dziecka postępowanie takie można zastosować na wyraźną prośbę rodziców, jednak w świetle aktualnej wiedzy nie jest to konieczne.