Czy 5-letnie dziecko wymaga dodatkowego szczepienia przeciwko WZW typu B ze względu na przewlekłe WZW typu B u matki?

Dziecko aktualnie w wieku 5 lat z grupy ryzyka wirusowego zapalenia wątroby (WZW) typu B (matka chora na przewlekłe WZW typu B). Szczepione zgodnie z PSO, otrzymało także dodatkową dawkę szczepionki przeciwko WZW typu B w wieku 3,5 lat. Czy w związku z bliskim kontaktem z osobą chorą wymaga podania kolejnej dawki szczepionki? Aktualne stężenie anty-HBs wynosi 22 mIU/ml. Matka prosi o podanie szczepionki.

Streśćmy posiadane informacje. Dziecko 5-letnie, bez niedoboru odporności, mieszka z osobą przewlekle zakażoną wirusem zapalenia wątroby typu B (HBV). Do tej pory otrzymało pełny schemat podstawowy szczepienia przeciwko WZW typu B (3 dawki) oraz dawkę przypominającą 1,5-roku temu, w wieku 3,5 lat. Wiemy, że dziecko odpowiedziało na szczepienie – swoiste przeciwciała anty-HBs utrzymują się w stężeniu przekraczającym standardowy korelat odporności (10 mIU/ml). Czy podanie kolejnej dawki przypominającej jest uzasadnione?

Odpowiedź brzmi: nie. Ryzyko zakażenia nie zwiększyło się, dziecko nie ma niedoboru odporności, otrzymało pełny schemat podstawowy szczepienia przeciwko WZW typu B (a nawet dawkę przypominającą) i odpowiedziało na to szczepienie, na co mamy dowód serologiczny. Stężenie przeciwciał anty-HBs indukowanych szczepionką zmniejsza się wraz z upływem czasu i jest to zjawisko normalne. Istnieją dowody, że pamięć immunologiczna, która wyzwala wtórną odpowiedź immunologiczną (anamnestyczną odpowiedź po przebytym w przeszłości szczepieniu), może się utrzymywać przez dziesiątki lat u osób skutecznie zaszczepionych (p. 2., 4., 8. i 12. pozycja piśmiennictwa). Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zwraca uwagę, że chociaż wiedza na temat czasu utrzymywania się ochrony przed zakażeniem i chorobą jest nadal niepełna, badania wykazują, że wśród skutecznie zaszczepionych osób immunokompetentnych ochrona przed przewlekłym zakażeniem utrzymuje się przez ≥20–30 lat. W związku z tym WHO uznała, że nie ma przekonujących dowodów wskazujących na potrzebę podawania dawki przypominającej szczepionki przeciwko WZW typu B w programach powszechnych szczepień. Zgodnie z tym pacjenci bez niedoboru odporności, którzy otrzymali pełny schemat szczepienia, nie wymagają rutynowo dawki przypominającej. Należy rozważyć podanie dawek przypominających osobom narażonym na znacznie zwiększone ryzyko zakażenia, w tym partnerom seksualnym osób zakażonych HBV – dziecko nie jest aż tak narażone, a jedną dodatkową dawkę przypominającą już otrzymało. Stężenie anty-HBs wynoszące ≥10 mIU/ml uważa się za wystarczające do ochrony przed zakażeniem u osoby immunokompetentnej (zalecenia amerykańskiego ACIP i WHO). Według zaleceń brytyjskich u osób szczególnie narażonych na zakażenie HBV (tu wymieniono personel medyczny i pracowników laboratoriów) należy jednokrotnie, ≥2 miesiące po zakończeniu podstawowego schematu szczepienia, oznaczyć stężenie anty-HBs i jeżeli wynosi ono <100 mIU/ml (Brytyjczycy uważają taki punkt odcięcia za bezpieczniejszy), podać 1 dodatkową dawkę szczepionki (osoby z prawidłową odpornością nie wymagają dalszej oceny stężenia przeciwciał ani kolejnej dawki przypominającej). Opisany w pytaniu pacjent już otrzymał dawkę dodatkową.

Podsumowując, zgodnie z aktualną wiedzą medyczną 4 dawki szczepionki przeciwko WZW typu B należy uznać za wystarczające do ochrony przed zakażeniem dziecka bez niedoboru odporności mieszkającego z osobą zakażoną HBV. Dodatkowe dawki są zbędne.