Dziecko w wieku 3 lat, wcześniak, urodzeniowa masa ciała 1970 g, do tej pory szczepione zagranicą. Otrzymało preparat Vaxelis (łącznie 4 dawki w 2., 4., 6. i 11. mż.) i Synflorix (łącznie 3 dawki do ukończenia 1. rż.). Jak kontynuować szczepienia?
Preparat Vaxelis to szczepionka wysoce skojarzona typu „6 w 1”. Szczepienie podstawowe obejmuje 3 dawki podane w odstępie ≥4 tygodni i 1 dawkę uzupełniającą ≥6 miesięcy po ostatniej dawce szczepienia pierwotnego, ale przed ukończeniem 24. miesiąca życia.
W opisanym przypadku nie zachowano wymaganego, minimalnego 6-miesięcznego odstępu między ostatnią dawką schematu pierwotnego a dawką uzupełniającą. Dziecko w dalszym ciągu wymaga więc dawki uzupełniającej szczepienia przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi i Hib.
Jeśli chodzi o szczepienie przeciwko WZW typu B, to u dzieci z urodzeniową masą ciała <2000 g obowiązuje schemat 4-dawkowy (0, 1, 2 i 12 mies.), jednak należy go zastosować, jeśli pierwszą dawkę szczepienia podano zanim dziecko osiągnęło masę 2000 g. W omawianym przypadku pierwszą dawkę szczepionki podano w 2. miesiącu życia, więc z pewnością do tego czasu dziecko osiągnęło już masę ciała >2000 g. W związku z tym dziecko nie wymaga kolejnych dawek szczepienia przeciwko WZW typu B, ponieważ zrealizowano standardowy schemat szczepienia (0, 1, 6 mies.).
Szczepienie podstawowe przeciwko polio obejmuje 2 dawki w odstępie ≥2 miesięcy oraz trzecią dawkę 6 miesięcy po drugiej (nie ma tu kryterium wieku). W omawianym przypadku schemat ten zrealizowano w zalecanych odstępach. Kolejną dawkę szczepienia przeciwko polio (przypominającą) należy podać >4. roku życia (zgodnie z polskim PSO w 6. rż.).
U młodszych dzieci rozpoczęty w ten sposób schemat szczepień można dokończyć innym preparatem wysoce skojarzonym typu „6 w 1” lub „5 w 1”. W Polsce generalnie preparatów wysoce skojarzonych nie stosuje się u dzieci >36. miesiąca życia, ponieważ albo nie mają one rejestracji w tym wieku, albo producenci podają, że nie przeprowadzono badań u starszych dzieci i nie precyzują górnej granicy wieku (p. także Jak uzupełnić zaległe szczepienie przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi? – przyp. red.). Dziecko powinno zatem otrzymać szczepionkę DTaP (Infanrix-DTPa), której dostęp jest jednak w Polsce ograniczony. W związku z tym, zgodnie ze stanowiskiem Polskiego Towarzystwa Wakcynologii (PTW) u dziecka w 3.–6. roku życia jako dawkę uzupełniającą szczepienia przeciwko błonicy, krztuścowi i tężcowi można podać preparat Tetraxim (DTaP-IPV). Jeżeli dawkę uzupełniającą DTaP-IPV dziecko otrzyma po ukończeniu 4. roku życia, nie trzeba podawać dawki przypominającej IPV i DTaP w 6. roku życia, natomiast u młodszych dzieci (<4. rż.) nie można jej zaliczyć jako dawki przypominającej. Dodatkowo dziecku należy podać 1 dawkę szczepionki przeciwko Hib. Rodzice dziecka mogą się zdecydować na podanie preparatu typu „5 w 1” lub „6 w 1” off-label (poza rejestracją dla wieku), co zmniejszy liczbę wstrzyknięć.
Jeśli chodzi o szczepienie przeciwko pneumokokom, to u wcześniaków obowiązuje schemat 3+1 (grupa ryzyka), więc dziecku należy jak najszybciej podać dawkę uzupełniającą preparatu Synflorix.
Dziecko wymaga również uzupełnienia szczepień obowiązkowych przeciwko gruźlicy (1 dawka BCG) oraz MMR (1 dawka teraz i kolejna zgodnie z PSO w 6. rż.).
Rodzicom dziecka warto też zaproponować szczepienia zalecane: przeciwko WZW typu A, meningokokom, ospie wietrznej, KZM oraz sezonowe: przeciwko grypie i ewentualnie COVID-19 (szczególnie w przypadku problemów z układem oddechowym, tzn. dysplazją oskrzelowo-płucną, lub nierzadką u wcześniaków wrodzoną wadą serca [p. także Ocena bilansu korzyści i ryzyka szczepienia dzieci przeciwko COVID-19 – przyp. red.]).
Piśmiennictwo:
1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Vaxelis2. Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 27 października 2023 r. w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na rok 2024. Dz.U Ministra Zdrowia 2023, poz. 100
3. Matkowska-Kocjan A, Stryczyńska-Kazubska J.: Jak uzupełnić szczepienia u zdrowego dziecka z opóźnieniami w realizacji szczepień? www.mp.pl/242664 (dostęp: 11.03.2024)
4. Mrukowicz J., Kazubska J., Ściubisz M. i wsp.: Stanowisko Zarządu Polskiego Towarzystwa Wakcynologii z dnia 10 marca 2017 roku w sprawie stosowania szczepionki Tetraxim w szczepieniu podstawowym przeciwko krztuścowi u dzieci po 3. roku życia. Med. Prakt. Szczepienia, 2017; 2: 31–33