Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Czy szczepienie dTpa w okresie ciąży jest bezpieczne dla ciężarnej i jej dziecka?

25.03.2020
Safety and effectiveness of acellular pertussis vaccination during pregnancy: a systematic review
Vygen-Bonnet S. i wsp.
BMC Infect. Dis. 2020; 20: 136. doi: 10.1186/s12879-020-4824-3

Opracowała Małgorzata Ściubisz, redaktor serwisu „Szczepienia”

W przeglądzie systematycznym piśmiennictwa oceniono bezpieczeństwo i skuteczność szczepienia przeciwko krztuścowi (preparatem dTpa) w okresie ciąży. Przeszukano elektroniczne bazy publikacji medycznych Medline, Embase oraz rejestr badań klinicznych (ClinicalTrials.gov) za lata 2010–2019. Prace nad przeglądem nadzorowała dr Sabine Vygen-Bonnet z Departamentu Szczepień Instytutu Kocha w Berlinie.

Ostatecznie do przeglądu zakwalifikowano 22 badania (z randomizacją, kohortowe, kliniczno-kontrolne), w tym 14 badań dotyczących bezpieczeństwa dTpa u ciężarnej i płodu (łącznie 1 400 000 ciężarnych) oraz 8 badań dotyczących skuteczności szczepienia w zapobieganiu krztuścowi u niemowląt w pierwszych 3 miesiącach życia (łącznie 855 546 par matka-niemowlę). Wiele z tych badań omawialiśmy już w serwisie „Szczepienia” (p. www.mp.pl/szczepienia/przeglad/blonicakrztusiectezec) i na łamach kwartalnika „Medycyna Praktyczna-Szczepienia”.

Bezpieczeństwo szczepienia dTpa w okresie ciąży

Wyniki przeglądu wskazują, że szczepienie dTpa w okresie ciąży nie zwiększa ryzyka urodzenia martwego dziecka1-5 ani zgonu dziecka w okresie noworodkowym3-4. Szczepienie przeciwko krztuścowi nie zwiększa również ryzyka porodu przedwczesnego (<37 tc.). Co więcej, w kilku badaniach zaobserwowano, że częstość porodów przedwczesnych była mniejsza u kobiet szczepionych dTpa w okresie ciąży niż u nieszczepionych.1,2,4-11 Wyniki jednego z tych badań wskazują również, że szczepienie dTpa zgodnie z zaleceniami w 27.–36. tygodniu ciąży związane było z mniejszym ryzykiem porodu przedwczesnego niż szczepienie we wcześniejszym okresie ciąży (<27 tc.).11 Szczepienie dTpa nie zwiększało także ryzyka małej (<2500 g) i bardzo małej (<1500 g) masy urodzeniowej dziecka.2,3,9 Nie odnotowano także związku pomiędzy szczepieniem dTpa w okresie ciąży, również w I trymestrze, a występowaniem wad wrodzonych u dzieci.1,2,4,5,12,13 Szczepienie dTpa matki w czasie ciąży nie zwiększało ryzyka sepsy u dziecka w okresie noworodkowym. Wręcz przeciwnie, obserwowano, że sepsa występowała rzadziej u noworodków matek szczepionych dTpa w okresie ciąży.11 Podobnie noworodki matek szczepionych dTpa w okresie ciąży, w porównaniu z noworodkami matek nieszczepionych, rzadziej wymagały intensywnej opieki medycznej.2,11 Szczepienie dTpa było bezpieczne również dla samej ciężarnej, nie zwiększało ryzyka wystąpienia stanu przedrzucowakowego lub rzucawki. Co więcej, w 2 badaniach zaobserwowano, że oba te stany występowały rzadziej u ciężarnych szczepionych dTpa niż u nieszczepionych.3,7, 9-12 Natomiast w kilku badaniach zaobserwowano trend w kierunku nieco częstszego występowania zapalenia błon płodowych u ciężarnych szczepionych dTpa niż u nieszczepionych (ryzyko względne [RR] wynosiło od 1,04 [95% CI: 0,98–1,11] do 1,53 [95% CI: 0,80–2,90]), ale tylko w 3 badaniach szacunki były statystycznie istotne.2,4,8-11 W 4 badaniach oceniono częstość występowania gorączki po szczepieniu Tdpa u ciężarnych. Ogółem gorączka dotyczyła 0,03–3% ciężarnych i częściej występowała u szczepionych przeciwko krztuścowi niż u nieszczepionych.1,6,12,14 Autorzy zwracają jednak uwagę, że przyjęta definicja gorączki była różna w różnych badaniach.

Skuteczność szczepienia dTpa w okresie ciąży w zapobieganiu krztuścowi u niemowląt

W badaniach uwzględnionych w przeglądzie wykazano, że szczepienie dTpa matki w czasie ciąży zmniejsza ryzyko zachorowania na krztusiec potwierdzony laboratoryjnie u ich potomstwa o 78–93% w ciągu pierwszych 2 miesięcy życia15-19 oraz o 69–91% w ciągu pierwszych 3 miesięcy życia15,16,20,21. Skuteczność szczepienia dTpa matki okresie ciąży w zapobieganiu krztuścowi potwierdzonemu laboratoryjnie, o cięższym przebiegu, wymagającemu hospitalizacji, w ciągu pierwszych 3 miesięcy życia dziecka wyniosła 91–94%.19,21 W jednym badaniu obserwowano mniejszą skuteczność dTpa (66%), ale jak wskazują autorzy przeglądu, w badaniu tym nie podano odsetka niemowląt, u których krztusiec potwierdzono laboratoryjnie.22 W badaniu kohortowym przeprowadzonym w Wielkiej Brytanii wykazano, że szczepienie dTpa w okresie ciąży zmniejszało ryzyko zgonu związanego z krztuścem potwierdzonym laboratoryjnie o 95% w pierwszych 3 miesiącach życia dziecka.15

Autorzy badania wyciągnęli wniosek, że choć u kobiet szczepionych dTpa w okresie ciąży nieco częściej rozpoznawano gorączkę i zapalenie błon płodowych, to nie stwierdzono, aby szczepienie to zwiększało ryzyko istotnych klinicznie następstw dla samej ciężarnej i jej dziecka. Szczepienie dTpa w okresie ciąży skutecznie zapobiegało zachorowaniom na krztusiec i jego powikłaniom u niemowląt w pierwszych 3 miesiącach życia, czyli do czasu, kiedy będzie można im podać pierwsze dawki szczepienia przeciwko krztuścowi. Z uwagi na ogólnie niską jakość danych, autorzy zalecają dalsze monitorowanie bezpieczeństwa dTpa u ciężarnych, w tym występowania zapalenia błon płodowych i jego następstw.

Piśmiennictwo:

1. Hoang H.T.T, Leuridan E., Maertens K. i wsp.: Pertussis vaccination during pregnancy in vietnam: results of a randomized controlled trial pertussis vaccination during pregnancy. Vaccine, 2016; 34 (1): 151–159
2. Berenson A.B., Hirth J.M., Rahman M. i wsp.: Maternal and infant outcomes among women vaccinated against pertussis during pregnancy. Human Immunotherapeutics, 2016; 12 (8): 1965–1971; p. www.mp.pl/szczepienia/przeglad/blonicakrztusiectezec
3. Donegan K. King B., Bryan P.: Safety of pertussis vaccination in pregnant women in UK: observational study. BMJ, 2014; 349: 1–6; www.mp.pl/szczepienia/przeglad/blonicakrztusiectezec
4. Morgan J.L., Baggari S.R., McIntire D.D. i wsp.: Pregnancy outcomes after antepartum tetanus, diphtheria, and acellular pertussis vaccination. Obstet Gynecol., 2015; 125 (6): 1433–1438
5. Shakib J.H, Korgenski K., Sheng X. i wsp.: Tetanus, diphtheria, acellular pertussis vaccine during pregnancy: pregnancy and infant health outcomes. J. Pediatr., 2013; 163 (5): 1422–6 e1424; www.mp.pl/szczepienia/przeglad/blonicakrztusiectezec
6. Munoz F.M., Bond N.H., Maccato M. i wsp.: Safety and immunogenicity of tetanus diphtheria and Acellular pertussis (Tdap) immunization during pregnancy in mothers and infants: a randomized clinical trial. JAMA, 2014; 311 (17): 1760–1769
7. Halperin S., Langley J., Ye L. i wsp.: A randomized controlled trial of the safety and immunogenicity of tetanus, diphtheria, and acellular pertussis vaccine immunization during pregnancy and subsequent infant immune response. Clin. Infect. Dis., 2018; 67 (7): 1063–1071
8. DeSilva M., Vazquez-Benitez G., Nordin J.D. i wsp.: Maternal Tdap vaccination and risk of infant morbidity. Vaccine, 2017; 35 (29): 3655–3660; p. Med. Prakt. Szcz. 3/2017, str. 52; www.mp.pl/szczepienia/przeglad/blonicakrztusiectezec
9. Griffin J.B., Yu L., Watson D. i wsp.: Pertussis immunisation in pregnancy safety (PIPS) study: a retrospective cohort study of safety outcomes in pregnant women vaccinated with Tdap vaccine. Vaccine, 2018; 36 (34): 5173–5179; www.mp.pl/szczepienia/przeglad/blonicakrztusiectezec
10. Kharbanda E.O., Vazquez-Benitez G., Lipkind H.S. i wsp.: Evaluation of the association of maternal pertussis vaccination with obstetric events and birth outcomes. JAMA, 2014; 312 (18): 1897–1904; www.mp.pl/szczepienia/przeglad/blonicakrztusiectezec
11. Layton J.B., Butler A.M., Li D. i wsp.: Prenatal Tdap immunization and risk of maternal and newborn adverse events. Vaccine, 2017; 35 (33): 4072–4078
12. Maertens K., Caboré R.N., Huygen K. i wsp.: Pertussis vaccination during pregnancy in Belgium: Results of a prospective controlled cohort study. Vaccine, 2016; 34 (1): 142–150
13. DeSilva M., Vazquez-Benitez G., Nordin J.D. i wsp.: Tdap vaccination during pregnancy and microcephaly and other structural birth defects in offspring. JAMA, 2016; 316 (17): 1823–1825
14. Kharbanda E.O., Vazquez-Benitez G., Lipkind H.S. i wsp.: Maternal Tdap vaccination: Coverage and acute safety outcomes in the vaccine safety datalink, 2007–2013. Vaccine, 2016; 34 (7): 968–973; www.mp.pl/szczepienia/przeglad/blonicakrztusiectezec
15. Amirthalingam G., Campbell H., Ribeiro S. i wsp.: Sustained effectiveness of the maternal pertussis immunization program in England 3 years following introduction. Clin. Infect. Dis., 2016; 63: S236–243; www.mp.pl/szczepienia/przeglad/blonicakrztusiectezec
16. Amirthalingam G., Andrews N., Campbell H. i wsp.: Effectiveness of maternal pertussis vaccination in England: an observational study. Lancet, 2014; 384: 1521–1528; www.mp.pl/szczepienia/przeglad/blonicakrztusiectezec
17. Baxter R., Bartlett J., Fireman B. i wsp.: Effectiveness of vaccination during pregnancy to prevent infant pertussis. Pediatrics, 2017; 139 (5): 1–8; www.mp.pl/szczepienia/przeglad/blonicakrztusiectezec
18. Dabrera G., Amirthalingam G., Andrews N. i wsp.: A case-control study to estimate the effectiveness of maternal pertussis vaccination in protecting newborn infants in England and Wales, 2012–2013. Clin. Infect. Dis., 2014; 60 (3): 333–337; www.mp.pl/szczepienia/przeglad/blonicakrztusiectezec
19. Skoff T.H., Blain A.E., Watt J. i wsp.: Impact of the US maternal tetanus, diphtheria, and Acellular pertussis vaccination program on preventing pertussis in infants <2 months of age: a case-control evaluation. Clin Infect Dis., 2017; 65 (12): 1977–1983; www.mp.pl/szczepienia/przeglad/blonicakrztusiectezec
20. Bellido-Blasco J., Guiral-Rodrigo S., Miguez-Santiyan A. i wsp.: A case-control study to assess the effectiveness of pertussis vaccination during pregnancy on newborns, Valencian community, Spain, 1 march 2015 to 29 February 2016. Euro Surveill., 2017; 22 (22): 1–7
21. Saul N., Wang K., Bag S. i wsp.: Effectiveness of maternal pertussis vaccination in preventing infection and disease in infants: the NSW public health network case-control study. Vaccine, 2018; 36 (14): 1887–1892
22. Becker-Dreps S., Butler A.M., McGrath L.J. i wsp.: Effectiveness of prenatal tetanus, diphtheria, Acellular pertussis vaccination in the prevention of infant pertussis in the U.S. Am. J. Prev. Med., 2018; 55 (2): 159–166

Reklama

Napisz do nas

Zadaj pytanie ekspertowi, przyślij ciekawy przypadek, zgłoś absurd, zaproponuj temat dziennikarzom.
Pomóż redagować portal.
Pomóż usprawnić system ochrony zdrowia.

Konferencje i szkolenia

Poznań – 16 maja 2020 r.: VI Wielkopolskie Wiosenne Spotkanie Pediatryczne, szczegółowe informacje »

Przegląd badań