Korzystając ze stron oraz aplikacji mobilnych Medycyny Praktycznej, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki oraz zgodnie z polityką Medycyny Praktycznej dotyczącą plików cookies.
Jestem lekarzem Jestem pacjentem

Czy szczepienie przeciwko pneumokokom należy zalecać dzieciom z nawracającymi zachorowaniami na zapalenie ucha środkowego i zatok przynosowych?

12.04.2017
dr n. med. Hanna Czajka
Poradnia Chorób Zakaźnych w Wojewódzkim Specjalistycznym Szpitalu Dziecięcym im. św. Ludwika w Krakowie

Skróty: ZUŚ – zapalenie ucha środkowego, OZUŚ – ostre zapalenie ucha środkowego, PCV-7 – 7-walentna skoniugowana szczepionka przeciwko pneumokokom, PCV-10 – 10-walentna skoniugowana szczepionka przeciwko pneumokokom, PCV-13 – 13-walentna skoniugowana szczepionka przeciwko pneumokokom, PPSV-23 – 23-walentna polisacharydowa szczepionka przeciwko pneumokokom

U dzieci w wieku <5 lat z nawracającym ZUŚ szczepienie szczepionką skoniugowaną może zmniejszyć ryzyko wystąpienia kolejnych epizodów ZUŚ o etiologii pneumokokowej oraz konieczności założenia dreników tympanostomijnych.

W 1 badaniu z randomizacją (POET) wykazano większą skuteczność szczepionki PCV-11 (prototypu PCV-10), w której nośnikiem białkowym jest białko D bezotoczkowych szczepów Haemophilus influenzae (p. Med. Prakt. Szczepienia 1/2013, s. 15–17 – przyp. red.).

W badaniu oceniającym odległą skuteczność PCV-7 w zapobieganiu zachorowaniom na ZUŚ wymagające założenia dreników tympanostomijnych u dzieci, które w latach 1995–1999 uczestniczyły w badaniu z randomizacją FinOM, zaobserwowano, że dzieci <5. roku życia zaszczepione PCV-7 (Prevenar) rzadziej wymagały założenia dreników (o 1,77 zabiegów mniej/100 osób/rok).

W badaniu COMPAS przeprowadzonym w krajach Ameryki Południowej skuteczność PCV-10, w porównaniu z grupą kontrolną, wyniosła:

  • 16,1% (95% CI: 1,1–30,4) w zapobieganiu potwierdzonemu OZUŚ bez względu na etiologię
  • 56,1% (95% CI: 13,4–77,8) – w zapobieganiu OZUŚ wywołanemu przez jakikolwiek typ pneumokoka
  • 67,1% (95% CI: 17–86,9) – w zapobieganiu OZUŚ wywołanemu przez typy pneumokoka uwzględnione w szczepionce.

Natomiast w innym badaniu z randomizacją klasterową rzeczywista skuteczność PCV-10 w profilaktyce antybiotykoterapii z powodu OZUŚ, w porównaniu z grupą kontrolną, wyniosła 8%. Chociaż ryzyko stosowania antybiotykoterapii zmniejszyło się nieznacznie, to wprowadzenie masowych szczepień za pomocą PCV-10 w kraju o kohorcie urodzeniowej wynoszącej 60 000 (Finlandia) rocznie pozwoli uniknąć 12 000 przypadków antybiotykoterapii u dzieci w wieku <24 miesięcy.

W innym obserwacyjnym badaniu epidemiologicznym z retrospektywnym zbieraniem danych oceniono wpływ szwedzkiego programu szczepień przeciwko pneumokokom (od 2007 r. PCV-7, a od 2010 r. PCV-13 – wyszczepialność na poziomie 98%) na wskaźniki hospitalizacji dzieci z powodu zapalenia płuc i zatok w latach 2003–2012 pozostających pod opieką 4 placówek w regionie sztokholmskim. W analizie wykazano, że liczba hospitalizacji dzieci <2. roku życia z powodu zapalenia zatok przynosowych zmniejszyło się o 66%.

W zapobieganiu zachorowaniom na nawracające ZUŚ nie należy natomiast stosować szczepionki PPSV-23 (nie wykazano jej skuteczności).

Piśmiennictwo:

1. Siber G., Klugman K.P., Mäkelä P.H.: Pneumococcal vaccines. Washington, ASM Press, 2008: 270
2. Prymula R., Peeters P., Chrobok V. i wsp.: Pneumococcal capsular polysaccharides conjugated to protein D for prevention of acute otitis media caused by both S. pneumoniae and non-typable H. influenzae: a randomized double-blind efficacy study. Lancet, 2006; 367: 740–748
3. CDC: Prevention of pneumococcal disease among infants and children. Use of 13-valent pneumococcal conjugate vaccine and 23-valent pneumococcal polysaccharide vaccine. MMWR, 2010; 59 (RR-11): 1–18
4. Fletcher M.A, Fritzel B.: Pneumococcal conjugate vaccines and otitis media: an appraisal of the clinical trials. In. J. Otolaryngol., 2012. www.hindawi.com
5. Tregnaghi M.W., Sáez-Llorens X., López P. i wsp.: Efficacy of pneumococcal nontypable haemophilus influenzae protein D conjugate vaccine (PHiD-CV) in young Latin American children: a double-blind randomized controlled trial. PLoS Med., 2014; 11: e1 001 657 (www.mp.pl/szczepienia/przeglad/pneumokoki.html – przyp. red.)
6. Lau W.C., Murray M., El-Turki A. i wsp.: Impact of pneumococcal conjugate vaccines onchildhood otitis media in the United Kingdom. Vaccine, 2015; 33: 5072–5079 (www.mp.pl/szczepienia/przeglad/pneumokoki.html – przyp. red.)
7. Lindstrand A., Bennet R., Galanis I. i wsp.: Sinusitis and pneumonia hospitalization after introduction of pneumococcal conjugate vaccine. Pediatrics, 2014; 134: e1528–1536 (www.mp.pl/szczepienia/przeglad/pneumokoki.html – przyp. red.)
8. Sarasoja I., Jokinen J., Lahdenkari M. i wsp.: Long-term effect of pneumococcal conjugate vaccines on tympanostomy tube placements. Pediatr. Infect. Dis. J., 2013; 32: 517–520 (www.mp.pl/szczepienia/przeglad/pneumokoki.html – przyp. red.)

Zadaj pytanie ekspertowi

Masz wątpliwości w zakresie szczepień? Nie wiesz jak postąpić? Wyślij pytanie, dostaniesz indywidualną odpowiedź eksperta!

Konferencje i szkolenia

Kraków – 22–23 września 2017 r.: Krakowska Jesień Pediatryczna 2017 - XVI Krajowa Konferencja Szkoleniowa, szczegółowe informacje »

Przegląd badań