Czy 14-letniej dziewczynce z masą ciała 82 kg wystarczy podać szczepionkę FSME-Immun Junior, chcąc ją zabezpieczyć przed odkleszczowym zapaleniem mózgu (KZM)? Czy jednak zasadnie jest zastosowanie preparatu w dużej dawce?
14-letniej pacjentce ważącej 82 kg należy podać preparat FSME-Immun Junior w dawce 0,25 ml. Masa ciała nie wpływa na wybór dawki szczepionki przeciwko KZM. Decydującym kryterium jest wiek pacjentki.
Zgodnie z charakterystyką produktu leczniczego (ChPL) FSME-Immun Junior, szczepionka jest wskazana do czynnego uodpornienia dzieci w wieku od 1 roku do 15 lat. W Polsce dostępne są dwie wersje wiekowe szczepionki o różnej dawce:
- FSME-Immun 0,25 ml Junior – dla dzieci i młodzieży w wieku 1–15 lat (dawka 1,2 µg inaktywowanego wirusa KZM)
- FSME-IMMUN 0,5 ml – dla osób w wieku ≥16 lat (dawka 2,4 µg).
Pacjentka w wieku 14 lat mieści się w grupie wiekowej dla preparatu Junior, niezależnie od masy ciała.
Badania kliniczne wykazały, że dawka 1,2 µg była optymalna dla dzieci w wieku 1–15 lat. W badaniu z prospektywnym zbieraniem danych obejmującym dzieci i młodzież w wieku 12–15 lat serokonwersja po podaniu drugiej dawki wynosiła 96,9%, ze średnią geometryczną stężenia przeciwciał 820 VIE U/ml. Porównanie immunogenności w grupie młodzieży (12–15 lat) szczepionej dawką pediatryczną (1,2 µg) z immunogennością dorosłych (16–35 lat) szczepionych dawką 2,4 µg wykazało podobnie duże wskaźniki serokonwersji, co potwierdza skuteczność dawki pediatrycznej również w grupie starszych nastolatków.
Badania dotyczące wpływu masy ciała na odpowiedź immunologiczną dotyczą głównie osób otyłych (BMI >30 kg/m2). U dorosłych z otyłością obserwowano początkowo silniejszą odpowiedź ocenioną na podstawie stężenia przeciwciał, ale szybsze zmniejszanie się stężenia po upływie 6 miesięcy, co może mieć wpływ na trwałość ochrony poszczepiennej. Nie ma jednak danych sugerujących konieczność modyfikacji dawek na podstawie masy ciała nastolatków.
Podsumowując, w opisanym przypadku dziewczynce należy podać FSME-Immun Junior 0,25 ml zgodnie ze standardowym schematem 3-dawkowym. Duża masa ciała nie stanowi wskazania do zastosowania dawki FSME dla dorosłych przed ukończeniem 16. roku życia. Po upływie 3 lat w ramach dawki przypominającej można już podać preparat dla dorosłych (0,5 ml), ponieważ dziewczynka ukończy 16 lat. Monitorowanie immunogenności nie jest konieczne – badania serologiczne zaleca się tylko w przypadkach szczególnych (np. w ciężkiej immunosupresji przy dużym narażeniu).
Piśmiennictwo:
1. Charakterystyka Produktu Leczniczego FSME-IMMUN 0,25 ml Junior. rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl/api/rpl/medicinal-products/16076/characteristic (dostęp: 10.11.2025)2. TicoVac® (Tick-Borne Encephalitis Vaccine): Dosing information. Pfizer Medical Information. Dostępne: ticovac.pfizerpro.com/clinical-information/dosing-administration-schedule (dostęp: 10.11.2025)
3. Centers for Disease Control and Prevention: Tick-borne encephalitis vaccine information for healthcare providers. 2024. www.cdc.gov/tick-borne-encephalitis/hcp/vaccine/index.html (dostęp: 10.11.2025)
4. Immunize.org. Tick-borne Encephalitis (TBE) Vaccine Information Statement. www.immunize.org/wp-content/uploads/vis/tbe.pdf (dostęp: 10.11.2025)
5. Loew-Baselli A., Poellabauer E.M., Pavlova B.G.: Prevention of tick-borne encephalitis by FSME-IMMUN vaccines: review of a clinical development programme. Vaccine, 2011; 29 (43): 7307–7319. doi: 10.1016/j.vaccine.2011.07.089
6. Kuchar E.: Jak zaszczepić 15-latka przeciwko zapaleniu mózgu przenoszonemu przez kleszcze. www.mp.pl/138472 (dostęp: 10.11.2025)
7. Schosser R., Reichert A., Mansmann U. et al.: Irregular tick-borne encephalitis vaccination schedules: the effect of a single catch-up vaccination with FSME-IMMUN. A prospective non-interventional study. Vaccine, 2014; 32 (20): 2375–2381. doi: 10.1016/j. vaccine.2014.01.072
8. Hills S.L., Poehling K.A., Chen W.H., Staples J.E.: Tick-borne encephalitis vaccine: recommendations of the Advisory Committee on Immunization Practices, United States, 2023. MMWR Recomm Rep., 2023; 72 (5): 1–29. doi: 10.15585/mmwr.rr7205a1
9. Garner-Spitzer E., Poellabauer E.M., Wagner A. et al.: Obesity and sex affect the immune responses to tick-borne encephalitis booster vaccination. Front Immunol., 2020; 11: 860. doi: 10.3389/fimmu.2020.00860
10. Kollaritsch H., Heininger U.: Tick-Borne Encephalitis Vaccines. W: Vesikari T, Van Damme P, eds. Pediatric vaccines and vaccinations. Cham: Springer; 2021