Czy dopuszcza się mieszany schemat szczepienia przeciwko pneumokokom?

Skróty: ACIP – Advisory Committee on Immunization Practices, PCV-13 (13-valent pneumococcal conjugate vaccine) – 13-walentna skoniugowana szczepionka przeciwko pneumokokom, PCV-20 (20-valent pneumococcal conjugate vaccine) – 20-walentna skoniugowana szczepionka przeciwko pneumokokom

Dziecko 6-miesięczne zakwalifikowano do podania trzeciej dawki PCV-20, jednak przez pomyłkę pielęgniarka podała skoniugowaną szczepionkę 13-walentną (PCV-13). Jak w tej sytuacji kontynuować szczepienie przeciwko pneumokokom? Pierwsze 2 dawki PCV-20 podano w odstępie 7 tygodni.

W tym przypadku szczepienie należy kontynuować zgodnie z rozpoczętym schematem, tzn. 3+1, uznając podaną dawkę PCV-13 za trzecią dawkę schematu podstawowego. Między 11. a 15. miesiącem życia należy podać dziecku pojedynczą dawkę uzupełniającą PCV-20, co pozwoli zakończyć schemat szczepienia przeciwko pneumokokom w tym przypadku.

Zarówno wytyczne amerykańskie, jak i Polskiego Towarzystwa Wakcynologii wskazują, że u dzieci, u których szczepienie rozpoczęto z użyciem PCV-13, schemat podstawowy można dokończyć na każdym etapie przy użyciu PCV-20 – nie jest konieczne podawanie dodatkowych dawek ani rozpoczynanie schematu od nowa. Jeśli zaś chodzi o sytuację odwrotną, jaka miała miejsce w opisanym przypadku, ACIP w rekomendacjach z 2023 roku dotyczących zastosowania PCV-20 u dzieci podnosi, że jeśli w terminie szczepienia dziecka dostępna jest wyłącznie PCV-13, należy mu podać PCV-13 zgodnie z dotychczas obowiązującymi zaleceniami. Jak widać, według ogólnych zaleceń terminowa realizacja szczepień ochronnych przeciwko pneumokokom jest w przypadku powyższych preparatów wartością nadrzędną nad składem antygenowym zastosowanej szczepionki.

W omawianej sytuacji uodpornienie dziecka na 13 serotypów pneumokoka zawartych w obu szczepionkach będzie pełne, natomiast istnieje pewne ryzyko niepełnej ochrony przed dodatkowymi 7 serotypami uwzględnionymi w składzie PCV-20. Z epidemiologicznego punktu widzenia sam fakt realizacji pełnego schematu szczepienia przeciwko pneumokokom jest w tej sytuacji największą korzyścią, a dziecko zostało w pełni zaszczepione m.in. przeciwko serotypowi 19A, który obecnie jest najczęstszą przyczyną inwazyjnej choroby pneumokokowej wśród dzieci do ukończenia 5. roku życia w Polsce.

Podsumowując, preparaty Prevenar 13 i Prevenar 20 można stosować wymiennie. Ewentualna różnica w pokryciu serotypów w przypadku podania w ramach całego schematu 1 dawki PCV-13 zamiast PCV-20 ma prawdopodobnie znikome znaczenie kliniczne.