Skróty: ACIP – Advisory Committee on Immunization Practices, DTaP – szczepionka przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi (bezkomórkowa), PSO – program szczepień ochronnych, PTW – Polskie Towarzystwo Wakcynologii, Tdap – szczepionka zawierająca toksoid tężcowy, zmniejszoną dawkę toksoidu błoniczego i bezkomórkowych komponentów krztuśca, Tdap-IPV – szczepionka zawierająca toksoid tężcowy, zmniejszoną dawkę toksoidu błoniczego i bezkomórkowych komponentów krztuśca oraz przeciwko poliomyelitis (inaktywowana)
Chłopiec w wieku 11 lat i 2 miesiące, do tej pory szczepiony w Wielkiej Brytanii. Otrzymał 3 dawki szczepionki wysoce skojarzonej typu „6 w 1” w 3., 4. i 5. miesiącu życia oraz Tdap-IPV w wieku 4 lat. Czy podać już teraz Tdap przypadającą w 14. roku życia?
W Polsce obowiązuje 4-dawkowy (3+1) schemat szczepienia podstawowego przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi u dzieci do ukończenia 7 lat i należy go realizować w całości przy użyciu preparatu DTP. Stanowisko PTW z 2025 roku jest w tej kwestii zgodne z zaleceniami ACIP. W omawianym przypadku chłopiec otrzymał jako dawkę uzupełniającą szczepionkę Tdap-IPV, tzn. ze zmniejszoną zawartością antygenów błonicy i krztuśca (zgodnie z brytyjskim kalendarzem szczepień [p. ryc.]). Schematu takiego nie można uznać za kompletny w warunkach polskich. Do ukończenia 13. roku życia jako dawkę uzupełniającą lub przypominającą można zastosować preparat DTaP-IPV, który w omawianym przypadku należy podać pacjentowi na najbliższej wizycie.
Ryc. Program szczepień ochronnych dzieci w Wielkiej Brytanii (opracowano na podstawie 2. pozycji piśmiennictwa)
Zgodnie z zaleceniami ACIP, jeśli ostatnią dawkę DTaP podano po 10. urodzinach, dawki przypominającej Tdap przypadającej na wiek nastoletni nie trzeba podawać. Biorąc jednak pod uwagę aktualną niekorzystną sytuację epidemiologiczną krztuśca oraz specyfikę polskiego kalendarza szczepień (dawka przypominająca Tdap przypadająca na 14. rż. jest ostatnią dawką obowiązkowego szczepienia przeciw krztuścowi), podanie jej nastolatkowi zgodnie z PSO nie będzie błędem i wydłuży okres ochrony u opisanego chłopca.
Poza tym u chłopca należy uzupełnić 2 dawki MMR w odstępie ≥2 tygodni oraz BCG. Jeżeli nie stwierdza się czynników ryzyka, to ze względu na wiek chłopiec nie podlega już obowiązkowemu szczepieniu przeciwko Hib i pneumokokom (w populacji ogólnej obowiązkowe do ukończenia 5. rż.).
Piśmiennictwo:
1. Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 31 października 2024 r. w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na rok 2025. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 2024, poz. 932. UK Health Security Agency. Complete routine immunisation schedule from 1 January 2025. www.gov.uk/government/publications/the-complete-routine-immunisation-schedule/the-complete-routine-immunisation-schedule-from-february-2022 (dostęp: 20.06.2025)
3. Centers for Disease Control and Prevention. Catch-Up Guidance for Children 10 through 18 Years of Age. www.cdc.gov/vaccines/hcp/imz-schedules/downloads/job-aids/tdap-2.pdf (dostęp: 20.06.2025)
4. Stryczyńska-Kazubska J., Czajka H., Małecka I. i wsp.: Stanowisko Zarządu Polskiego Towarzystwa Wakcynologii i Prezesa Polskiego Towarzystwa Pediatrycznego w sprawie realizacji szczepień podstawowych przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi u dzieci w wieku powyżej 3 lat. Przegląd Pediatryczny, 2024; 53 (4): 53–60 (p. także Med. Prakt. Szczepienia, 2025; 2: 23–29)