Skróty: RZV (recombinant zoster vaccine) – rekombinowana szczepionka przeciwko półpaścowi, VZV (varicella zoster virus) – wirus ospy wietrznej i półpaśca
Czy przed szczepieniem przeciwko półpaścowi pacjenta w immunosupresji należy potwierdzić wcześniejsze przechorowanie ospy wietrznej lub szczepienie przeciwko tej chorobie? Jak postąpić z pacjentem bez zaburzeń odporności, nieszczepionym przeciwko ospie wietrznej, który deklaruje, że nie chorował na ospę wietrzną (w dokumentacji medycznej również brak informacji o przechorowaniu ospy)?
W przypadku pacjentów w immunosupresji zaleca się, aby przed szczepieniem przeciwko półpaścowi potwierdzić przechorowanie ospy wietrznej lub nabycie odporności w wyniku szczepienia, choć biologia VZV i wyniki prowadzonych aktualnie badań wskazują, że jest to prawdopodobnie zupełnie zbędny wymóg wynikający po prostu z aktualnej rejestracji szczepionek. Dowodem przebycia ospy wietrznej jest dokumentacja medyczna: rozpoznanie ospy wietrznej przez lekarza lub dodatni wynik badania w kierunku przeciwciał anty-VZV w surowicy. Dowodem nabycia odporności jest także udokumentowane podanie 2 dawek szczepionki przeciwko ospie wietrznej. Argumentem za takim postępowaniem jest brak danych dotyczących skuteczności RZV u osób seroujemnych (oceniono ją tylko w populacji z potwierdzonym zakażeniem VZV). Najważniejszym argumentem jest jednak brak ryzyka zachorowania na półpasiec u osoby, która nie przebyła ospy wietrznej. Z tego powodu podchodzimy spokojnie i tolerancyjnie do tej kwestii w przypadku szczepień przeciwko półpaścowi osób z prawidłową odpornością. Ze względu na epidemiologię zakażeń VZV (>99% osób w wieku ≥50 lat ma swoiste przeciwciała anty-VZV, także te, które deklarują, że nie chorowały na ospę wietrzną) nie ma potrzeby i nie zaleca się nawet poruszać tego tematu w wywiadzie. Jeżeli jednak u pacjenta wykonano już badanie serologiczne (np. z innych wskazań) i wynik jest ujemny, w pierwszej kolejności zaleca się wykonać szczepienia przeciwko ospie wietrznej.
Piśmiennictwo:
1. Gnann J.W. Jr: Vaccination to prevent herpes zoster in older adults. J. Pain., 2008; 9 (supl. 1): S31–S362. Liesegang T.J.: Herpes zoster ophthalmicus natural history, risk factors, clinical presentation, and morbidity. Ophthalmology, 2008; 115 (supl. 2): S3–S12
3. Anderson T.C., Masters N.B., Guo A. i wsp.: Use of recombinant zoster vaccine in immunocompromised adults aged ?19 years: recommendations of the Advisory Committee on Immunization Practices – United States, 2022. MMWR, 2022; 71: 80–84
4. Dooling K.L., Guo A., Patel M. i wsp.: Recommendations of the Advisory Committee on Immunization practices for use of herpes zoster vaccines. MMWR, 2018; 67: 103–108
5. Kuchar E., Rudnicka L., Kocot-Kępska M. i wsp.: Szczepienie przeciwko półpaścowi. Zalecenia grupy ekspertów Polskiego Towarzystwa Wakcynologii, Polskiego Towarzystwa Medycyny Rodzinnej, Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego, Polskiego Towarzystwa Badania Bólu i Polskiego Towarzystwa Neurologicznego. Med. Prakt. Szczepienia, 2023; 3: 17–25
