Brak przeciwciał anty-HBs u nastolatka szczepionego przeciwko WZW typu B

15-letni chłopiec otrzymał 2 dawki szczepionki przeciwko WZW typu B (Euvax) w 1. roku życia (po urodzeniu i w 3. mż.), a trzecią dawkę podano mu 4 lata temu. W niejasnych okolicznościach otrzymał immunoglobulinę przeciwko HBV tuż przed ukończeniem 2 miesięcy. Obecnie u ojca stwierdzono przypadkowo nosicielstwo antygenu HBs. U chłopca nie wykryto przeciwciał anty-HBs ani antygenu HBs. Jakie postępowanie wdrożyć u chłopca? Czy należy podać kolejną dawkę szczepionki przeciwko WZW typu B i oznaczyć po 4–6 tygodniach przeciwciała anty-HBs w celu weryfikacji odpowiedzi, a w razie jej braku uzupełnić pełen cykl szczepień? Czy można uznać, że dotychczasowe szczepienie jest skuteczne i nie podejmować żadnych działań?

Brak odpowiedzi na prawidłowe szczepienie (3 dawki szczepionki przeciwko WZW typu B) jest możliwy, jednak zdarza się rzadko (<5%).

Dane z wywiadu dotyczącego pacjenta, w tym podanie – jak napisano – „w niejasnych okolicznościach” swoistej immunoglobuliny oraz kontakt domowy z nosicielem antygenu HBs (ojciec) nasuwają podejrzenie przebycia zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu B (HBV). Zdarza się, że u osób, które przechorowały WZW typu B, stężenie przeciwciał anty-HBs jest po latach bardzo małe (nieoznaczalne), natomiast do końca życia utrzymują się przeciwciała anty-HBc, które należy koniecznie oznaczyć. Jeżeli okaże się, że chłopiec przebył WZW typu B (co potwierdzą dodatnie przeciwciała anty-HBc), nie ma potrzeby dalszych szczepień przeciwko WZW typu B. Jeżeli natomiast przeciwciała anty-HBc będą ujemne, co oznacza, że chłopiec nie przebył zakażenia HBV i pozostaje podatny na zakażenie, warto powtórzyć całą serię szczepienia, czyli podać pacjentowi 3 dawki szczepionki w schemacie 0, 1, 6 miesięcy, a następnie oznaczyć stężenie przeciwciał anty-HBs 1–2 miesięcy po podaniu trzeciej dawki. Jeżeli druga seria nie doprowadzi do uodpornienia, chłopiec prawdopodobnie należy do non-responders, niewielkiego odsetka osób, które nie odpowiadają na szczepienie. Dodam, że wskazana jest diagnostyka wszystkich domowników zamieszkujących wspólnie z osobą z antygenemią HBs, gdyż należą oni do grupy ryzyka zakażenia HBV i powinni zostać zaszczepieni. Skuteczność tego szczepienia należy potwierdzić przez oznaczenie stężenia przeciwciał anty-HBs.