medycyna praktyczna dla lekarzy
medycyna praktyczna dla lekarzy
W ostatniej dekadzie dokonał się znaczny postęp w leczeniu chorych na złośliwe glejaki. Skojarzenie radioterapii i temozolomidu stało się standardowym leczeniem pierwszego rzutu w przypadku glejaka wielopostaciowego. Toczą się liczne badania nad zastosowaniem nowych leków celowanych o działaniu antyangiogennym w leczeniu noworozpoznanych i nawrotowych glejaków.
W tekście omówiono praktyczne informacje niezwykle przydatne do rozpoznania umierania, a także przedstawiono wskazówki dotyczące właściwego postępowania w takich okolicznościach (zarówno w wymiarze medycznym, jak i etycznym). W szczególności opisano praktyczne sposoby podawania leków drogą podskórną, celowość nawodnienia umierających chorych oraz zagrożenia związane z lekami sedatywnymi.
Wysięk w jamie opłucnej związany z nowotworem złośliwym (malignant pleural effusion – MPE) jest to poważne powikłanie występujące w przebiegu bardzo zaawansowanej choroby. W USA obserwuje się przeszło 150 000 przypadków MPE na rok. Najczęstszymi przyczynami są rak płuca i piersi. Wystąpienie MPE wskazuje na zaawansowane stadium choroby, a oczekiwany wówczas czas życia jest krótki.
Najważniejszym celem immunoterapii z wykorzystaniem szczepionek jest wywołanie odpowiedzi immunologicznej powodującej zniszczenie nowotworu oraz pozostawienie trwałej pamięci immunologicznej, która z kolei zagwarantuje całkowitą remisję i zahamowanie progresji nowotworu. Oczywistymi zaletami szczepionek rakowych są: możliwość oddziaływania ukierunkowanego zarówno na antygeny powierzchniowe, jak i wewnątrzkomórkowe oraz wywołanie silnej odpowiedzi humoralnej i komórkowej, a także możliwość wywołania odpowiedzi długotrwałej. Jej pojawienie się wyeliminuje konieczność wielokrotnego podawania leków i preparatów zapobiegających nawrotowi choroby przez długi czas. W artykule przedstawiono w przejrzysty i usystematyzowany sposób aktualną wiedzę na temat szczepionek przeciwnowotworowych, sposobów ich uzyskania oraz zasady oddziaływania na układ odpornościowy.
Tomografia rezonansu magnetycznego (magnetic resonance imaging – MRI) – ze względu na małą dostępność oraz wysokie koszty badania – nie jest (nie powinna być!) badaniem służącym rozstrzyganiu wątpliwości powstałych w wyniku wykonywania innych badań obrazowych. Jakakolwiek wątpliwość co do charakteru zmiany uwidocznionej w USG lub mammografii powinna być rozstrzygana na drodze przezskórnej biopsji igłowej wykonywanej pod kontrolą jednej z tych metod. Wydaje się także, że badanie to jest wskazane u kobiet z przerzutami w pachowych węzłach chłonnych bez znanego ogniska pierwotnego, u pacjentek z rozległym lub miejscowo zaawansowanym rakiem piersi poddawanych chemioterapii (w celu oceny odpowiedzi na leczenie) oraz u kobiet obciążonych większym ryzykiem zachorowania w ciągu całego życia (ryzyko >20–25%). Trzeba jednak pamiętać, że wiele pytań dotyczących wykorzystania MRI u chorych na raka piersi wciąż pozostaje bez odpowiedzi. W artykule przejrzyście omówiono wskazania i wątpliwości odnoszące się do obrazowania piersi za pomocą MRI.
Męczliwość uwarunkowana chorobą nowotworową (MUChN) to odczucie subiektywne, zupełnie różne od powszechnie znanego uczucia zmęczenia. Uważa się, że MUChN jest działaniem niepożądanym związanym z leczeniem operacyjnym, chemioterapią i radioterapią. Częstość jego występowania zwiększa się wraz z progresją choroby, a także może pojawiać się u chorych, którzy zostali wyleczeni. Ocenia się, że MUChN dotyczy 40–90% chorych. Zaleca się, aby w przypadku chorych z umiarkowaną lub ciężką męczliwością przeprowadzać dokładny wywiad oraz badanie kliniczne w celu wykrywania poddających się leczeniu objawów sprzyjających wystąpieniu męczliwości (m.in. niedokrwistości, bólu, bezsenności, niedożywienia, cierpienia emocjonalnego).
W ostatnich latach pojawiło się wiele nowych możliwości wykorzystania związków chemicznych znakowanych radionuklidami w leczeniu celowanym. Wśród nich należy wymienić nowe koncepcje leczenia raka tarczycy za pomocą radioaktywnego jodu, zastosowanie znakowanych radionuklidami monoklonalnych przeciwciał lub specjalnie zaprojektowanych peptydów. W artykule przedstawiono stan obecny i perspektywy rozwoju leczenia celowanego nowotworów hematologicznych i litych z użyciem radionuklidów.
We wczesnych latach 80. XX wieku zaczęto wszczepiać urządzenia służące do dostępu naczyniowego, tak zwane porty. Obecnie są one w powszechnym użyciu i zapewniają łatwy dostęp żylny, umożliwiając chemioterapię, podawanie płynów, leków, preparatów krwi i odżywianie pozajelitowe. Przewlekła obecność kaniuli w żyle centralnej wiąże się jednak także z (rzadkimi wprawdzie, lecz istotnymi) powikłaniami. W niniejszym artykule omówiono wybrane powikłania i sposoby postępowania w przypadku ich wystąpienia.
Druga część artykułu dotyczy zmian guzowatych w obrębie sutka, które budzą największy niepokój u chorych i ich rodzin. Zmiany te najczęściej mają charakter niezłośliwy, często nie wymagają specjalistycznej diagnostyki, a znajomość ich charakterystyki klinicznej pozwala na ustalenie rozpoznania z dużym prawdopodobieństwem bez wykonywania specjalistycznych badań. Czy wiesz, jaki jest najczęstszy nowotwór sutka w okresie pokwitania? Czy celowe jest wykonywanie mammografii u dorastającej dziewczynki? Jakie są czynniki ryzyka rozwoju raka sutka? Czy nowotwór sutka zawsze wymaga usunięcia? Odpowiedź na te i inne pytania można znaleźć w artykule.
Pediatrów i lekarzy rodzinnych zapraszamy do lektury I części artykułu dotyczącego chorób sutka u dzieci i młodzieży, poświęconej wadom, zaburzeniom rozwoju i zakażeniom sutka. Autorzy artykułu w zwięzły i przejrzysty sposób opisali charakterystyczne cechy poszczególnych zaburzeń, pokazując, w jaki sposób lekarz podstawowej opieki zdrowotnej może ustalić rozpoznanie i kiedy powinien skierować pacjenta do specjalisty (m.in. asymetria sutka, wyciek wydzieliny, obrzęk i zapalenie).
Współwystępowanie raka sutka oraz ciąży stanowi trudną sytuację kliniczną, bowiem podjęcie leczenia chorej na raka może zagrozić zdrowiu płodu, zaś zaniechanie leczenia – narazić matkę na niebezpieczeństwo.
